اشعرى و امثال آنان را از تحديث بازداشت در حالى كه بيشترشان از برجستگان صحابه و گروه طراز اول در اسلام بودند . * بعيدتر از اين توجيه ، اين سخن است كه گفته شود : نهى و حبس و ضرب و منع ، با شخصيّتِ عمر همخوانى و سازگارى ندارد . از آن جهت كه وى خليفه مسلمانان و از صحابيان كِبار بود ، بايد شأن او بالاتر و والاتر از اين بدانيم كه چنين اعمالى را مرتكب شود ! حقيقت غير قابل انكار اين است كه خليفه از ديرباز به سخت گيرى و درشت‌خويى شهره بود « 1 » ، و در زمان خلافت ابوبكر نيز بر همين خوى بود « 2 » و چون هنگام خلافت ميدان را گشاده يافت ، تازيانه را به دست گرفت ؛ يكى را زد و ديگرى را كيفر داد « 3 » و سوّمى را به زندان افكند « 4 » و چهارمى را تبعيد كرد « 5 » . در آغاز خلافتش از خدا خواست كه قلبش را نرم سازد « 6 » تا مردم را با تهذيب و ارشاد راهنمايى كند نه با تازيانه و زور ! مورّخان اشكال گونانگونى از عملكرد خليفه را آورده‌اند تا آنجا كه در شرح نهج البلاغه ابن ابىالحديد آمده است كه در اخلاق عمر و سخنان وى ، زشتى وقلدرى موج

--> ( 1 ) . المصنّف ( ابن ابى شيبه ) 3 : 171 ، حديث 1352 ؛ حياة الحيوان ( دميرى ) 1 : 71 . ( 2 ) . سنن سعيد بن منصور 5 : 132 ، حديث 942 ؛ المصنّف ( ابن ابى شيبه ) 6 : 358 ، حديث 32013 ؛ و جلد 7 ، ص 434 ، حديث 37056 ؛ السنّة ( خلال ) 1 : 275 ، حديث 337 . ( 3 ) . تاريخ طبرى 2 : 270 ؛ شرح نهج البلاغه 1 : 181 ( و جلد 12 ، ص 75 ) ؛ مآثر الانافة 3 : 339 ؛ وفيات الأعيان 3 : 14 ، ترجمه رقم 317 . ( 4 ) . المصنّف ( ابن ابى شيبه ) 5 : 294 ؛ المستدرك على الصحيحين 1 : 193 ، حديث 374 ؛ تاريخ دمشق 40 : 501 ؛ معتصر المختصر 2 : 380 . ( 5 ) . مسائل الإمام احمد 1 : 489 ؛ الطبقات الكبرى 3 : 285 ؛ الاستيعاب 1 : 326 ؛ الإصابه 6 : 485 ، ترجمه رقم 8845 ؛ تذكرة الحفّاظ 2 : 609 ؛ فتح البارى 4 : 7 ؛ التمهيد ( ابن عبدالبر ) 9 : 89 ؛ الإصابه 2 : 521 ، ترجمه 2754 . ( 6 ) . المصنّف ( ابن‌ابىشيبه ) 6 : 56 ، حديث 29511 ؛ الطبقات الكبرى 3 : 274 ؛ صفوةالصفوه 1 : 280 .